بسیاری از دستگاه‌ها به اهمیت تولید و طبقه‌بندی اطلاعات ثبتی، عملکردی و تولید آمار از حوزه تحت پوشش خود پی نبرده و از هزینه سنگین سوخت شدن اطلاعات در ظرف زمان و مکان که بر اقتصاد کشور تحمیل می‌شود، غافلند.

 

 دکتر عبدالمجید شیخی _ با یک نگاه ساده و بسیط به اندام و همه اجزای هر برنامه در ابعاد مختلف اعم از برنامه‌های عمرانی، طبیعی، انسانی، زمینی و فضایی به راحتی می‌توان بسان پیکره یک بنا، زیربنا و روبنا را از هم متمایز کرد.
در ادبیات اقتصادی از پروژه‌های عمرانی بزرگ در ابعاد فیزیکی و حتی برنامه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بزرگ به عنوان زیر ساخت‌ها یاد می‌کنند اما اگر دقت بیشتری شود قوام و دوام، استقرار و نتیجه بخشی تمام فعالیت‌ها مرهون زیربنایی‌ترین فعالیت یعنی تولید آمار و اطلاعات است.

قرن حاضر به قرن اطلاعات نام‌گذاری شده است. امروزه در کشور‌های پیشرفته بازار مؤسسات تولید آمار و اطلاعات میدانی بشدت رونق دارد. زیرا به آحاد اشخاص حقوقی بویژه دولت و حتی اشخاص حقیقی، محققان و برنامه‌ریزان در هر مقطع زمانی و مکانی یک خودآگاهی حضوری و حصولی از وضعیت حوزه تحت پوشش و قلمرو مورد بررسی و یا تحت مدیریت می‌دهد و اثر بخشی، تأثیر و تأثر و واکنش عوامل به کنش‌های مختلف را نشان می‌دهد.

اگر بخواهیم به مناسبت روز آمار و برنامه‌ریزی سخنی فراخور عبرت برای همه مردم و به خصوص مدیران جامعه بگوییم، حکم می‌کند در شرایط موجود برای نشان دادن اهمیت تولید آمار و اطلاعات و ارزش زیر بنایی آنها در برنامه‌ریزی به صورت متعین از برخی از خلأ‌های اطلاعاتی یاد کنیم، تا متوجه ارزش وجودی آنها بشویم.

به عنوان یک مورد بسیار مهم که موضوع بحث روز محافل اقتصادی است همین فقدان اطلاعات کامل، صحیح و جامع درباره وضعیت هزینه، درآمد و ثروت همه دهک‌های خانوارها است که زبانزد همه کارشناسان شده و خود بزرگترین مانع تغییر برنامه پرداخت یارانه غیرمستقیم به مستقیم و کمک به اقشار مستضعف بوده است.

زیرا پر واضح است که بدون شناخت فقیر از غنی امکان گرفتن نتیجه از پرداخت مستقیم وجود ندارد. مورد دیگر ضعف آمار و اطلاعات در نظام تولید است که بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی ما را از وضعیت رقابت‌پذیری نظام تولید آنها در بازار داخلی و خارجی و به ویژه در مناقصه‌های بین‌المللی محروم می‌سازد و یا مانع کسب شناخت لازم از بازار برای بهنگام‌سازی آنها در بازار می‌شود.

همین طور عدم دسترسی به آمار و اطلاعات لازم درباره بازار مانع از برنامه‌ریزی مصرف کننده برای تنظیم جدول زمانی و مکانی خرید، ذخیره‌سازی و نگهداری و بالطبع باعث اختلال در الگو ومانع اصلاح الگوی مصرف می‌شود.
فقدان آمار و اطلاعات در بسیاری از زمینه‌ها مانع بزرگی در راه تحقیق و پژوهش محققان دانشگاهی است. این معضل در بین علوم انسانی بسیار بزرگ است. یکی از دلایل عدم تحقق هدف بومی‌سازی علوم انسانی همین کم توجهی به تولید اطلاعات میدانی در حوزه علوم انسانی است.

در این مختصر به چند مورد بالا اکتفا می‌شود ولی به نظر می‌رسد ذکر این نکته بسیار حیاتی ضروری باشد که یکی از مشکلات اقتصادی ما ناکارآمدی پیکره دستگاه اداری دولت است. یکی از مهمترین عوامل این ناکارآمدی ضعف بنیان تولید اطلاعات و آمار در این دستگاه‌هاست.

هنوز بسیاری از دستگاه‌ها نه تنها به جرگه شبکه دولت الکترونیک نپیوسته‌اند بلکه حتی به اهمیت تولید و طبقه‌بندی اطلاعات ثبتی، عملکردی و تولید آمار از حوزه تحت پوشش خود پی نبرده و از هزینه سنگین سوخت شدن اطلاعات در ظرف زمان و مکان که بر اقتصاد کشور تحمیل می‌شود، غافلند و توجه ندارند که تولید اطلاعات در زمینه‌های مسئولیتی آنها یک کاری از جنس کالای عمومی‌و عام المنفعه است که اگر دنبال نشود روی زمین می‌ماند و کسی دیگر این وظیفه مهم را انجام نخواهد داد.

نتیجه این غفلت، سوخت شدن فرصت و از دست رفتن اطلاعات و تحمیل هزینه‌های سنگین بعدی در فعالیت‌های آتی است که بدون اطلاعات و با حدس، گمان واحتمالات بنا نهاده خواهند شد. زیرا اکنون دیگر بر کسی پوشیده نیست که برخورداری از آمار و اطلاعات سری زمانی، مقطعی و چند وجهی جزء لاینفک یک نظام برنامه‌ریزی جامع و کم هزینه است.
جا دارد در کنار وظیفه‌مند کردن دستگاه‌ها در قانون برنامه پنجم مبنی بر هزینه کردن سه درصد از تولید ناخالص برای فعالیت‌های تحقیقاتی، از آن اولی‌تر توجه داده شود که بخشی از این ارزش افزوده باید صرف تولید اطلاعات شود. زیرا اطلاعات زیر بنای تحقیق هستند.
اگر چنین برنامه‌ای دنبال شود می‌توان انتظار داشت بعد از چند سال افق دید و بصیرت برنامه‌ها بازتر و اثر بخشی آنها بیشتر شود.

 

منبع شبكه ايران-اقتصادي