يك روزنامه‌نگار آمريكايي به خطر افتادن امنيت تأسيسات هسته‌اي ايران در دوران تهديدات نظامي آمريكا در سال 2007 را عامل ساخت تأسيسات هسته‌اي مقاوم‌تر فردو دانست.گرت پورتر (Gareth Porter)، تاريخ‌دان و روزنامه‌نگار متخصص در امنيت ملي آمريكا، مقاله خود در پايگاه اينترنتي "كانترپانچ " را كه به بررسي دلايل ساخت مجموعه غني‌سازي "فردو " مي‌پردازد، چنين آغاز مي‌كند: دولت اوباما ادعا دارد ايران در زمان احداث تأسيسات غني‌سازي فردو متعهد بوده است قبل از ساخت چنين مجموعه‌هايي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي را در جريان بگذارد. اما گزارش سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا كه در نوامبر 2007 و در مورد برنامه‌هاي هسته‌اي ايران منتشر شدند، حكايت از داستان ديگري دارند. آيا ايران بايد ساخت اين تأسيسات غني‌سازي را به اطلاع آژانس مي‌رساند و يا اينكه تعهدي در اين خصوص نداشت؟
نويسنده در پاسخ مي‌نويسد: اگر نگاهي دوباره به وقايع اخير بيندازيم متوجه خواهيم شد كه در اوايل سال 2007 و بعد از تهديد تأسيسات هسته‌اي ايران توسط دولت بوش، تهران تصميم گرفت از توافقات قبلي خود با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي كنار بكشد.
يكي از مقامات ارشد دولت اوباما گفته: "ما مي‌دانيم كه ايجاد اين تأسيسات قبل از زماني رخ داده كه ايراني‌ها اعلام نمودند از اصلاحيه ترتيبات فرعي موافقتنامه پادمان كنار كشيده‌اند. "
اما گزارش سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا نشان مي‌دهند كه ايران ابتدا به‌طور رسمي و علني تغيير خط‌مشي خود در مورد آگاه ساختن آژانس بين‌المللي انرژي اتمي را اعلام نموده و پس از آن شروع به ساختن تأسيسات فردو نموده ‌است.
در ادامه مقاله با اشاره به گزارش سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا در مورد برنامه‌هاي هسته‌اي ايران، آمده است: در بخشي از اين گزارش‌ها اعلام شده كه غني‌سازي "پنهاني " اورانيوم توسط ايران از "پاييز سال 2003 متوقف شده " و "احتمالا تا اواسط سال 2007 نيز در تعليق به سر مي‌برده است ". اين اظهارات به روشني نشان مي‌دهند كه سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا هيچگونه مدركي دال بر احداث "پنهاني " هرگونه تأسيسات غني‌سازي، پيدا نكرده‌اند.
يكي از منابع اطلاعاتي كه به متن كامل گزارش سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا دسترسي داشت به خبرگزاري "آي‌پي‌اس " گفته كه در اين گزارش اعلام شده ايران ممكن است دست به احداث پنهاني كارخانه‌هاي غني‌سازي اورانيوم بزند، اما با اين وجود هيچگونه اشاره‌اي به ساخت دومين تأسيسات غني‌سازي اورانيوم نشده است.
تنها سندي كه در اين مورد وجود دارد اين است كه سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا تأسيسات فردو را به مانند چندين مجموعه تأسيساتي ديگر زير نظر گرفته بودند زيرا سيستم تونل اين تأسيسات تا زير يك كوه امتداد مي‌يافت.
نويسنده در ادامه مقاله با استناد به سخنان مقامات آمريكايي و ايراني به اين نتيجه مي‌رسد كه تأسيسات غني‌سازي فردو بعد از سال 2007 احداث شده و بنابراين ايران ملزم به اعلام آغاز ساخت اين مجموعه‌ها نبود: علي‌رغم اين ادعا كه ساخت تأسيسات فردو قبل از آوريل 2007 آغاز شده بود، يك مقام ارشد دولت آمريكا در 25 سپتامبر اذعان نمود كه سازمان‌هاي اطلاعاتي آمريكا در اوايل سال 2009 فهميدند كه فعاليت‌هاي ساختماني در اين تأسيسات به مانند يك مجموعه غني‌سازي است.
گرت پورتر در ادامه مقاله خود با اشاره به بخشي از موافقتنامه پادماني و دلايل تعليق اين بخش توسط ايران، مي‌افزايد: تهران در سال 2003 پذيرفته بود كه طبق اصلاحيه ترتيبات فرعي موافقتنامه پادمان عمل نمايد. يعني متعهد شده بود كه در صورت برنامه‌ريزي براي ساخت هرگونه تأسيسات هسته‌اي به آژانس اطلاع دهد. اما اقدامات اتخاذ شده از جانب دولت بوش باعث شد ايران حمله به تأسيسات هسته‌اي از جانب آمريكا را يك احتمال جدي در نظر گرفته و براي ممانعت از شناسايي مكان اين تأسيسات ديگر بر اساس اصلاحيه مذكور عمل ننمايد و آن را تعليق نمايند.
ادامه دارد...

منبع فارس